كوپرنيك
كوپرنيك
(1543-1473)
رياضيدان
اخترشناس، حقوقدان و اقتصادان با استعدادي بود كه در نزد مردم بسيار محترم بود. اصليت وي لهستاني بود و براي ادامه تحصيل به ايتاليا رفت. كوپرنيك نخستين كسي بود كه در دوران رنسانس، انقلاب بزرگي را در زمينه اخترشناسي برپا مي كند. كوپرنيك به مسئله حركت دوراني افلاطون در مورد اجرام آسماني بسيار علاقه مند بود و در اين زمينه تلاش هاي بسيار انجام داد. كوپرنيك معتقد بود كه حركت اجرام آسماني مانند ستاره ها، سيارات و ماه يك حركت دوراني(دايره اي) و يا تركيبي از حركات دوراني است. زيرا در حركات دوراني، جرم در يك دوره مشخص و ثابت به حالت و وضعيت قبلي خود برمي گردد. كوپرنيك با مشاهدات و تحقيقات گسترده و محاسبات دقيق به اين نتيجه رسيد كه اگر حركت سيارات با حركت دوره اي زمين در ارتباط باشد، و حركت دوره اي سيارات را بر اساس گردش آن ها به دور خورشيد محاسبه كنيم به اين نتيجه مي رسيم كه علاوه بر نظم و ارتباط ميان آن ها(منظور حركت دوراني زمين و خورشيد مركزي) و ترتيب حاكم بر مدار هاي سيارات، حركت دوراني اين اجرام با هم در ارتباط مي باشند. به طوري كه تغيير در هر يك از اين مدار ها باعث در هم فرو ريختن اجرام و در نتيجه منظومه مي شود.
سرانجام كوپرنيك منظومه خود را تدوين كرد كه منظومه وي با منظومه زمين مركزي بطليموس كه مورد قبول عامه مردم (از جمله كليسا) آن دوره بود، مغايرت داشت.
وي در منظومه خود خورشيد را مركز قرار داد كه زمين و ديگر سيارات به دور آن در حال حركت هستند. نيكلا منظومه خود را بر اساس چند فرض بنيان نهاد:
مركزيِ هندسي و دقيق براي مدار اجرم آسماني وجود ندارد.
خورشيد در مركز قرار دارد و زمين و ديگر سيارات به دور آن حركت مي كنند.
زمين ديگر مركز جهان نيست. زمين علاوه بر حركت گردشي به دور خورشيد، به دور خود نيز مي چرخد.
حركت خورشيد در آسمان بر اساس حركت دوره اي زمين مي باشد.
حركت ظاهري اجرام آسماني در آسمان تنها بر اساس حركت خود آن ها نيست، بلكه اين حركت ها با حركت دوره اي زمين نيز در ارتباط مي باشند.
كوپرنيك نظر داد كه گردش زمين به دور خود يك شبانه روز به طول مي انجامد.
كوپرنيك تلاش مي كرد تا نظريه خود را از طريق رياضيات اثبات كند. وي با محاسبات خود به اين نتيجه رسيد كه هرچه قدر از سيارات دور به خورشيد نزديك شويم، بر سرعت گردش آن ها افزوده مي شود. زحل كه دورترين سياره آن زمان بود، يك دور يكنواخت خود را به مدت 29.5 سال و سپس مشتري اين دوره را در 11.8 سال مي پيمايد. بعد از مشتري نوبت به مريخ مي رسد كه اين دوره را در مدت 687 روز و زهره 224 روز و عطارد 88 روز سپري مي كنند. البته اين مقادير را كوپرنيك محاسبه كرده است و اختلاف اين مقادير با مقادير امروزي ناچيز است. اين محاسبات بخشي از اثبات تئوري كوپرنيك با استفاده از هندسه بود.
مزيت تئوري كوپرنيك آن بود كه وي با استناد به نظريه خورشيد مركزي به نتايجي دست يافت كه برخي از اين نتايج در نظريه بطليموسي امكان پذير نبود.
مهمترين اين نتايج عبارتند از:
الف) محاسبه اندازه مدار سيارات كه به دور خورشيد مي گردند.
ب) محاسبه دوره تناوب گردش سيارات به دور خورشيد.
ج) بدست آوردن سرعت نسبي حركت دوراني سيارت.
د) مشخص كردن حركت زاويه اي سيارات و موضع آن ها در آسمان. كه اين نتيجه در هر دو تئوري كوپرنيك و بطليموس وجود داشت.
بر اين اساس بود كه كوپرنيك به اين نتيجه رسيد كه ميان مدار هاي سيارات و جايگاه آن ها ارتباطي وجود دارد؛ طبق گفته خود هرگونه تغيير مكاني در هر قسمت از آن باعث به هم خوردن قسمت هاي ديگر و همه جهان مي شود)). كوپرنيك مدعي بود كه برتري نظريه او در زيبايي و سادگي آن است. وي در اين رابطه در كتاب خود، ""درباره گردش افلاك آسماني"" مي گويد((در ميانه همه خورشيد بدون حركت مي پايد. به راستي، چه كسي در اين معبد عظيم و زيبا، منبع نور را در جايي جز آنجا كه بتواند همه قسمت هاي ديگر را بيفروزد و روشنايي بخشد، قرار مي دهد؟ پس در اساس اين برگزيدگي، تقارن قابل ستايش در جهان و هماهنگي بارزي در حركت و اندازه كرات مي يابيم، آن چنان كه به هيچ وجه ديگري نمي توانست باشد
تئوري كوپرنيك بنا به دلايلي به زودي مورد قبول عامه مردم قرار نگرفت. بيش از يك قرن طول كشيد تا نظريه خورشيدمركزي ميان اخترشناسان مورد پذيرش قرارگيرد.
مهمترين دلايلي كه عليه اين نظريه مطرح شده بود:
منظومه كوپرنيكي بيشتر جنبه رياضي، سادگي و زيبايي داشت و با مشاهدات نجومي آن زمان مطابقت نداشت و به همين دليل مورد پذيرش عام قرار نگرفت.
يكي از ضعف هايي كه كوپرنيك در اثبات نظريه خود داشت آن بود كه او نمي توانست با استفاده از نظريه هاي پيشين، نظريه خود را اثبت كند.
يكي از دلايلي كه هميشه بر ضد نظريه خورشيدمركزي مطرح بود آنست كه اگر زمين در حال حركت مي بود، بايستي به كلي منهدم شود. زيرا اگر زمين حركت كند، آنگاه هوا، پرندگان و قطرات باراني كه به زمين مي بارند، جا مي ماندند. يكي از مثل هايي كه مخالفين به گاليله مي گفتند آن بود كه اگر زمين در حال حركت باشد، توپي كه از بالاي برج پيزا پرتاب مي شد بايد به عقب (جهت خلاف گردش زمين) جا بماند.
اما كوپرنيك مي پنداشت كه هوا به همراه زمين در حال حركت است. و از طرفي وي در نظر داشت كه اگر چنين مي بود پس چرا ديگر اجرام آسماني كه در حال حركتند، منهدم و نابود نمي شوند.
الگوي خورشيد مركزي كوپرنيك با عقايد و اصول ارسطو مغايرت داشت. و از طرفي چون در آن زمان كليسا طرفدار اصول ارسطو بود، به همين دليل نظر همه مسيحيان بر ضد كوپرنيك بود. آنان به آيات انجيل استناد مي كردند و مي گفتند كه معمار و طرح خلقت جهان بر اساس منظومه و تئوري بطليموس است. به همين دليل سازمان تفتيش عقيده، كتاب كوپرنيك را كه مخالف با كتاب مقدس بود، ممنوع اعلام كرد.
اگر چه نظريه خورشيد مركزي كوپرنيك با نظريه زمين مركزي بطليموس از نظر علميِ مشاهده نجومي سازگار بود اما از نظر فلسفي مغايرت داشت. چون كوپرنيك چارچوب مرجع خود را از زمين به خورشيد منتقل كرده بود. و اين انتقال چارچوب از نظر فيزيك سينماتيكي امروزي كاملا صحيح مي باشد.
O
نوشته شده در روز دوشنبه دوازدهم تیر 1385ساعت 11:58
توسط :ونوس
|
محمد رضا صياد
سال 1351 شمسي به پژوهش در زمينه هاي نجوم محاسباتي (رشته تقويم)، علوم رايانه و تاريخ رياضيات و نجوم پرداخته است. در سال 1355 در دوره كارشناسي رياضي و علوم رايانه از دانشگاه تهران فارغ التحصيل شد و بلافاصله به استخدام دانشگاه تهران درآمد. به مدت 4 سال با عنوان آموزگار داده ورزي در گروه رياضي و علوم رايانه دانشكده علوم، مدت 11 سال با عنوان كارشناس پژوهشي در بخش تحقيقات فيزيك خورشيدي و ستاره شناسي موسسه ژئوفيزيك و از سال 1372 با عنوان كارشناس پژوهشي در بخش تحقيقات زلزله شناسي موسسه ژئوفيزيك، به خدمت گذاري علمي در دانشگاه تهران اشتغال داشته است.
وي عضويت هيئت موسس "گروه غير حرفه اي رويت هلال ماههاي قمري جوان" در ايران است. بخشي از خدمات علمي استاد به شرح زير مي باشد:
1)كتب تاليفي
2)تطبيق تقويم
3)تقويم تطبيقي 10 ساله
4)رويت هلال ماه طي سالهاي 1418-1415 هجري قمري
ما ميدانيم والاترين و ارزشمندترين هديه آفريدگار عشق است و او نيز اين عشق را با تمام وجود به شاگردانش اهدا مي كند.
O
نوشته شده در روز چهارشنبه ششم اردیبهشت 1385ساعت 12:43
توسط :ونوس
|
دكتر فیروز نادری
دکتر فیروز نادری ، مدیر ارشد برنامه ریزی آزمایشگاه جت پیشران JPL ناسا، یکی از شناخته شده ترین مدیران علمی در جهان برای بازدیدی کوتاه به ایران سفر خواهد کرد.
در سال ۲۰۰۴ ميلادي نشريه ساينس دست به انتخاب ۱۰ رويداد تاثير گذار علمي بشر زد و در راس فهرست اين نشريه معتبر نام کاوشهاي روباتيک سياره سرخ فام مريخ قرار داشت که دو خودروي کوچک کاوشگر موفق به انجام انها شده بودند Spirit و Opportunity که گاهی در ایران از آنها به نام های روح و فرصت نام برده می شد اینک به عنوان نقطه اوجی بر فناوریهای فضایی انسان به شمار می روند اما در پشت این ماموریت ویژه حضور مدیریت برجسته یک شخص نمایان بود.
دکتر فیروز نادری که پیش از آن مدیریت طرح سرمنشا ناسا را بر عهده داشت بعد از یک فصل ناکامی، طرح اکتشافی مریخ را پیشنهاد و مدیریت ان را بر عهده گرفت که ماموریت دوقلوهای مریخ نورد را باید نقطه اوجی برکارنامه او دانست.
او بعد از ۵ سال مدیریت این طرح به سمت مدیریت ارشد برنامه ریزی استراتژیک آزمایشگاه جت پیشران ناسا منصوب شد تا حوزه مدیریتی خود را به تمامی ماموریتهای کاوش بدون سرنشین فضایی در گوشه و کنار منظومه شمسی گسترش دهد.
فیروز نادری بارها از سوی مجامع جهانی به واسطه خدماتش به دانش و فناوری و دیدگاه انسان معاصر مورد تقدیر قرار گرفته است و از جمله می توان به نشان افتخار ناسا و جایزه لیبرال پرایز اشاره کرد. جایزه ای که پیش از او به پاپ بندیکت ۱۶ اهدا شده بود.
وی در طول سالیان اخیر ارتباط مستمری با رسانه های ایرانی و به ویژه ماهنامه نجوم داشه و سعی کرده است با وجود مشغولیتهای فراوان خود هموطنانش را در جریان فعالیتهای علمی روز دنیا قرار دهد.
اینک پس از ۲۷ سال، دکتر نادری برای اقامتی کوتاه عازم کشورش خواهد شد و با وجود برنامه های شخصی سفر، برنامه های عمومی را با هماهنگی ماهنامه نجوم و همکاری مراکز علمی در سرفصل برنامه های سفر خود گنجانده است.
ارایه ۳ سخنرانی عمومی برای علاقمندان در تهران و شیراز ، کنفرانس مطبوعاتی برای پاسخ به پرسشهای رسانه ها که با توجه به کمبود وقت سفر امکان گفتگوی تفضیلی و اختصاصی با آنها فراهم نیست ، حضور در ویژه برنامه آسمان شب در شبکه۴ سیما و بازدید از چند مرکز علمی از جمله رئوس این برنامه ها خواهند بود ضمن اینکه روزی نیز ایشان میهمان دانشگاه صنعتی شریف هستند.
جزییات برنامه های سفر ایشان به ایران که از روز ۴ اسفند ماه اغاز می شود به تدریج از طریق سایت نجوم به اطلاع علاقمندان خواهد رسید و به ویژه زمان بندی برنامه های عمومی وی جهت فراهم شدن امکان حضور علاقمندان در آنها به تدریج اعلام خواهد شد.
در عین حال سایت نجوم در بخش ویژه ای گزارش ها و جزییات برنامه های ایشان را به طور منظم و از پیش از سفر وی منتشر خواهد کرد.
O
نوشته شده در روز دوشنبه هشتم اسفند 1384ساعت 9:38
توسط :ونوس
|
دنیای جنجالی یه دانشمند
باز هم یه مقاله جنجالی، از نظر من، که در آخر همون کتابی که خوندم (استیون هاوکینگ)در مورد نیوتن آورده شده بود:
اسحاق نیوتن فردی خوش مشرب نبود.رابطه اش با دیگر آکادمیسین ها بد بود و بیشتر واپسین دوره زندگیش به منازعات و در گیری های داغ سپری شد.پس از انتشار اصول ریاضی_که بی تردید پر نفوذترین کتاب تاریخ فیزیک است_نیوتن به سرعت معروفیت و شهرت عام پیدا کرد. او به ریاست انجمن سلطنتی گماشته شد و نخستین دانشمندی بود که به مقام شوالیه گری دست یافت.
نیوتن به زودی با منجم سلطنتی،جان فلم استید در افتاد.این شخص پیشتر اطلاعات فراوانی را که به هنگام نگارش اصول،مورد نیاز نیوتن بود،در اختیارش قرار داد،اما اینک از دادن اطلاعاتی که نیوتن می خواست،سرباز می زد.نیوتن پاسخ را نمی پذیرفت،اما کاری کرد که خود به عضویت نهاد حاکم بر رصد خانه سلطنتی منصوب گردد و سپس کوشید تا اطلاعات به سرعت انتشار یابد.سرانجام ترتیبی داد که کارهای فلم استید توسط دشمن قسم خورده او ،ادموند هالی،ضبط و آماده چاپ شود.اما فلم استید به دادگاه شکایت کرد و سربزنگاه دعوا را برد و دادگاه دستور داد که از توزیع کارهای مسروقه جلوگیری شود.نیوتن برآشفت و در چاپهای بعدی اصول کلیه موارد رجوع به فلم استید را حذف نمود و به این ترتیب انتقام خود را از او گرفت.
مجادله جدی تری بین او و فیلسوف آلمانی گوتفرید لایبنیتز در گرفت.لایبنیتز و نیوتن هر دو به طور مستقل شاخه ای از ریاضیات را به وجود آورده بودند به نام کالکولس،که بنیاد بخش اعظم فیزیک نوین است.اکنون می دانیم که نیوتن سالها پیش از لایب نیتز کالکولس را کشف کرده بود،اما مدت ها بعد کارش را منتشر ساخت.بر سر آن که چه کسی این کشف را زودتر انجام داد،جنجال بزرگی به پا شد و دانشمندان با تمام قوا به جانبداری از یکی از ایندو رقیب پرداختند.اما خوب است بدانید که بیشتر مقالاتی که به دفاع از نیوتن به چاپ رسید،در اصل بوسیله خود او نوشته شده بود و تحت نام دوستان انتشار می یافت!با بالا گرفتن جنجال، لایب نیتز به خطا به انجمن سلطنتی متوسل شد تا دعوا را حل کند.نیوتن به عنوان رئیس انجمن، هیئتی بی طرف را مامور رسیدگی کرد که تصادفا همگی از دوستان نیوتن از آب در آمدند!اما این همه ماجرا نبود.سپس نیوتن خود گزارشی داد که در آن رسما لایب نیتز به سرقت آثار علمی متهم شده بود.نیوتن که هنوز کاملا راضی نشده بود،مقاله ای بدون امضا در نشریه انجمن سلطنتی به چاپ رساند و در آن ،به مرور و بازنگری گزارش مزبور پرداخت. می گویند پس از در گذشت لایب نیتز،نیوتن اعلام کرد که از "شکستن قلب لایب نیتز،بسیار خشنود شده است."
در طول این دو مجادله،نیوتن کمبریج و فرهنگستان را ترک گفت.او در کمبریج و بعدا در پارلمان فعالیت های ضد کاتولیکی داشت و سرانجام به سمت پردرآمد سرپرست ضرابخانه سلطنتی منصوب شد.در اینجا،او استعداد خود برای آزار و گمراهی را در مسیری که از نظر اجتماعی قابل قبول تر بود،به کار انداخت و مبارزه مهمی را برعلیه تقلب و جعل رهبری نمود،و حتی چند تن را بالای دار فرستاد.
این لینک هیچ ربطی به نجوم نداره اما فکر میکنم مفید باشه.
O
نوشته شده در روز پنجشنبه بیست و هفتم بهمن 1384ساعت 14:5
توسط :اورانوس
|
انیشتین
طبیعت شانس و تصادف نمی شناسد و بر اساس اصول ریاضی عمل نمی کند ...همان طور که بارها گفته ام ،خداوند با جهان تاس بازی نمی کند."آلبرت انیشتین"
یه مقاله ای را با عنوان ویولن وانزوا ، حدود یه ماه پیش ،تو روزنامه شرق خوندم.در رابطه با انیشتین بود. به نظرم بعضی قسمت های اون جالب اومد که اینجا براتون عنوان میکنم...
اول این جمله از ایشون:"مسلما چیزهایی هست که ارزش دارد آنها را باور کنیم.من خودم شخصا به برادری میان انسان ها اعتقاد دارم".خیلی دوست دارم هر کسی که این متن را خوند راجع به این عقیده ایشون هم نظر بده!!!
او در شهر اولم آلمان ،جایی نزدیک به مرز فرانسه به دنیا آمد.پدرش برای او در پنج ،شش سالگی که او هنور به سختی حرف میزد،قطب نما خرید. آلبرت به آن عقربه کوچکی که هر کاری می کرد سر جایش بود، علاقه مند شد."هنوز به یاد می آورمش.این تجربه اثر عمیقی بر من گذاشت،فکر کردم که چیزی بسیار پنهانی باید پس این ماجرا باشد."پدر و مادرش یهودی اما چندان مذهبی نبودند،با این وجود چند رسم قدیمی یهودی را حفظ کرده بودند.مثلا هر هفته یک آدم فقیر را برای ناهار دعوت می کردند. کتاب های علمی عامه فهم را همین مهمان فقیر برایشان می آورد.مدرسه آزارش می داد و معلم ها برایش مثل گروهبان بودند.عمویش به او هندسه اقلیدسی یاد داد.پدرش خوشحال بود که حالا پسرش یک کاری انجام می دهد،او کتاب می خواند.
چون تنها یهودی مدرسه بود، تورات را به عنوان تک درس می خواند، خیلی به آن علاقه نشان می داد اما وقتی کتاب هایی درباره فیزیک و نجوم و به خصوص کتاب"سنجش خرد ناب "کانت را خواند،تورات را کنار گذاشت.آن زمان 12 ساله بود.در 15 سلگی پدرش ورشکست شد.خانواده اش به میلان مهاجرت کردند و او را در مونیخ پیش اقوام گذاشتند تا دیپلمش را بگیرد.حوصله اش از مدرسه سر رفته بود.رفت و یک گواهی پزشکی گرفت که"اعصابش ناراحت است و نمی تواند سر کلاس برود."اما مدیر دبیرستان پیش دستی کرد:"آقای انیشتین!حضور شما در کلاس باعث اختلال است و اثر سوئی بر بقیه دانش آموزان دارد."چمدانش را بست و برای تفریح به ایتالیا رفت...
سالهای بعد از انفجار های اتمی و پایان جنگ برای اینیشتین در انزوا گذشت.گاهگاهی با "کورت گودل"گپ میزد.گاهی ویولن و گاهی هم داستایوفسکی و تولستوی تنهایی او را پر میکردند.وقتی ولادیمیر ژابوتیسکی پدر صهیونیسم جدید ریاست جمهوری اسراییل را به او پیشنهاد داد،گفت"بهتر بود یهودی های مهاجر به جای فلسطین به اوگاندا می رفتند.این انتخاب شاید مطلوب و آرمانی نباشد.اما لااقل در اوگاندا برای همه جا هست.فکر کنم فلسطین را براساس متون تورات انتخاب کردند،این طرز تفکر،قوم پرستانه هست و من با هر جور قوم پرستی مخالفم."وقتی صدر اعظم آلمان پیشنهاد زندگی در این کشور را داد،گفت نمی توانم کشتار شش میلیون یهودی در آلمان را فراموش کنم.اما افراد زیادی هم در دنیا بودند که نمی توانستند کشتار ژاپنی ها در هیروشیما و ناکازاکی را فراموش کنند."اگر دوباره به دنیا می آمدم،دیگر تئوری و فرمول نمیساختم.می رفتم کفاش میشدم."خسته شدین از طولانی بودنش؟
مطلب خیلی طولانی بود،من قسمت هایی از اون را نوشتم.فکر کنم کمی سیاسی شد !اما جالبه...
O
نوشته شده در روز جمعه چهاردهم بهمن 1384ساعت 22:34
توسط :اورانوس
|
دكتر بهرام مبشر
دكتر مبشر در سال 1336 در تهران متولد شد.ديپلم رياضي خود را از دبيرستان "البرز"و ليسانس خود را در رشته فيزيك از "مدرسه عالي پارس" دريافت كرد و سپس براي ادامه تحصيلات به انگلستان رفته و تحصيلات فوق ليسانس و دكتراي خود را در رشته" كيهان شناسي مشاهداتي " در دانشگاه "دورهام" انگلستان پشت سر گذاشته است.وي پش از دريافت مدرك فوق ليسانس مهندسي "اپتوالكترونيك" و مهندسي " ماكروويو" از دانشگاه لندن در اين دانشگاه (كالج سلطنتي) به تدريس و تحصيل اشتغال داشته و از چند سال قبل در انستيتو تلسكوپ فضايي هابل در ناسا فعاليت دارد.
دكتر مبشر در حال حاضر نماينده سازمان فضايي اروپا (ESA) در موسسه علوم تلسكوپ فضايي هابل ، از دانشمندان مسئول آشكار ساز "NIKMOUSE" تلسكوپ فضايي هابل، عضو هيئت علمي موسسه علوم تلسكوپ فضايي هابل ، عضو تيم ميراث هابل و نيز از دانشمنداني است كه در پروژه ي "GOODS" نقش داشته و عهده دار مسئوليت اصلي پروژهاي موسوم به "كاسموس" است.
او ضعف و علت اصلي عقب ماندگي علوم در ايران را عدم مديريت علمي در كشورمان مي داند و ميگويد:"مشكل اصلي ما بي سوادي باسواد هاي ماست. در ايران افرادي كه خود را با سواد مي دانند در حقيقت بيسواد هستند و مديران مديريت علمي را نمي شناسند."
O
نوشته شده در روز شنبه بیست و چهارم دی 1384ساعت 12:25
توسط :ونوس
|
با مشاهیر (بطلیموس)
دوستان :ما از این به بعد هر از چند گاهی راجع به یکی از مشاهیر بزرگ جهان مطالبی را خواهیم نوشت.امیدواریم نظرتون را جلب کنه...
کلود بطلمیوس در سال 168 میلادی در اسکندریه چشم به جهان گشود .در روزگاریکه بطلمیوس میزیست مرکز علمی جهان از یونان به اسکندریه تغییر مکان داده بود:و در این شهر بزرگان ،مخترعان ، مکتشفان و دانشمندان میزیستند ،بنابراین کلود توانست از این مجمع مهم علمی استفاده سرشاری کند.در نجوم و ریاضی از دانشمندان بزرگ و صاحب نظر شد.در کار رصد ستارگان مطالعات فراوانی بعمل آورد و کتابی بنام مجسطی تالیف کرد که حاوی نظریات کودکانه و علمی این دانشمند است.از تحقیقات بطلمیوس می توان اندازه گیری فاصله زمین تا ماه ، تهیه فهرست اسامی ستارگان ، اصلاح طرح علم مثلثات را نام برد.
O
نوشته شده در روز دوشنبه دوازدهم دی 1384ساعت 13:31
توسط :اورانوس
|
