سپاسگزاری

 

آسمان مهر ماه 1385

تهيه و تدوين:مهندس مسعود عتيقي،مدیر انجمن نجوم آماتوري ايران

با تبریک آغاز سال تحصیلی در مدارس ودانشگاهها و با امید به موفقیت روز افزون نسل جوان کشور که سرمایه های واقعی برای کسب اعتبارعلمی  این مرز و بوم محسوب می شوند به بررسی رویدادهای  مهر و ماه اول پاییز می پردازیم .انشاءالله درشهریور ماه با آن همه رویداد بی نظیر  توانسته باشید مهارت تجربی زیادی در حوزه نجوم آماتوری کسب کرده باشید . ساعت 19:33 روزشنبه اول مهر ماه ، مرکز خورشید بر نقطه اعتدال پاییزی (تقاطع دایره البروج و معدل النهار) منطبق و از دیدگاه نجومی پاییز آغاز می شود . جشن مهرگان ،جشن سده و دهها جشن نوید گر آغاز سال در بخشی از تاریخ ایران باستان بوده است و حالا  نیز  پاییز خبر از  بهار تعلیم  وتربیت می دهد .حال بیایید نگاهی  به آسمان مهر بیافکنیم :

خورشید درخشان در برج خوشه وبه فاصله یک واحد نجومی از زمین قرار دارد در ابتدای این ماه شانس دیدن سیارات تیر وناهید کم وکمتر می شود وسیاره بهرام نیز در نزدیکی خورشید وقابل رصد نخواهد بود چرا که هر سه این اجرام در صورت فلکی سنبله هستند .

با گذشت روزهای آغازین مهر شرایط برای دیدن ناهید در افق صبحگاهی سخت وغیر قابل ممکن است . سیاره بهرام نیز همین شرایط را تا پایان ماه حفظ و غیر قابل رصد می باشد، اما سیاره تیر با جدایی بیشتر از خورشید در افق شامگاهی تا پایان این ماه بهتر قابل رصد می گردد .

سیاره تیر در دوشنبه 24  مهر به بیشترین کشیدگی خود در شرق خورشید می رسد و این جدایی  25درجه می باشد. سیاره عظیم پیکر برجیس در صورت ترازو با قدر8/1- جرم پر نور آسمان شامگاهی است وحدود ساعت 20 در اوایل ماه و 18:30 در پایان ماه غروب می کند. در روزهای پایان مهر کوچکترین سیاره منظومه شمسی یعنی تیر همنشین بزرگترین سیاره یعنی برجیس است این مهمانی کوچکها وبزرگها در صورت ترازو و در شرایطی است که عطارد 9/0 و مشتری 3/6 واحد نجومی از زمین فاصله دارند .

کمترین جدایی زاویه ای در روز 30مهر و برابر با 3درجه و52 دقیقه کمان است . سیاره کیوان در حوزه صورت فلکی شیر و در آسمان صبحگاهی با رنگ زرد ودرفاصله 8/9 واحدنجومی از ما قراردارد.اورانوس بازهم در مرز بینایی وبا قدر 8/5 در صورت فلکی دلو است فاصله این سیاره تا زمین 3/19 واحد نجومی است .

هلال زیبای ماه رمضان درشامگاه شنبه اول مهر در سمت چپ سیاره بهرام قرارگرفته است ودرشامگاه روزیکشنبه بالاتر ازعطارد این هلال قرار خواهد گرفت .کمترین فاصله هلال  ماه  با برجیس در شامگاه سه شنبه 4 مهر است که باز هم بیش از 5 درجه برجیس بالاترو سمت راست ماه قرار می گیرد .

کوژماه کاهنده دربامداد سه شنبه 18 مهر حدود 5/3 درجه پایین تر و سمت راست خوشه پروین قرار دارد.شبانگاه چهارشنبه 19 مهر ستاره بتای صورت گاو به قران کوژ ماه افزاینده می رسد واین دو کمتر از یک درجه با هم جدایی می سازند این ستاره با صورت فلکی ارابه ران به اشتراک گذاشته شده است .

هلا ل کاهنده پایانی ماه رمضان دربامداد دوشنبه 24 مهر همنشین زحل خواهد شد . این دیدار در برج اسد و مقدار جدایی این اجرام  برعکس شهریور ماه  تقریبا زیاد و درحدود 7 درجه خواهد بود .

بیشترین مقدار رخگردی ماه به اندازه 9/9 درجه در ساعت 23:30 جمعه 7 مهر و کمترین رخگرد 7/0 درجه در ساعت 8:30 روز جمعه 14 مهر است  در همین روز ودر ساعت17:30 ماه به حضیض زمینی و به فاصله 357000 کبلومتری ما می رسد واین در حالی است که پنج شنبه 27 مهرساعت 13:30  ماه به اوج مداری و فاصله 406000 کیلومتری زمین خواهد رسید . بررسی دهانه های سطح ماه ، شکاف  کاسینی در زحل، اقمار مشتری ، تغیر نورانیت ستارگان متغیر به ویژه ستاره مشهور الغول در پر ساووش ، مطالعه اجرام غیر ستاره ای  آسمان شب  پاییز را به شما علاقه مندان شناخت آسمان  پر رمز و راز توصیه می کنیم. امید است همگی بتوانیم درکنار یکدیگر مروج این دانش آسمانی باشیم .

بامداد دوشنبه 17 مهر بارش شهابی اژدهایی در ساعت 2:30 به اوج خود می رسد هرچند کانون بارش را همواره بالای سر خود داریم اما نور ماه بدر مزاحم رصد شهابهای این بارش است . منشأ بارش اژدهایی دنباله دار جیا کوبینی–زینراست که هر5/6سال یکبارخورشید را دور می زند گاهی اوقات بارشهای زیبایی را این ذرات بجامانده ازدنباله دارایجاد می نمایند.

کانون بارش نزدیک سر صورت فلکی اژدها (در میان صور خرس کوچک وبزرگ ) قرار دارد . ساعت 3:30 بامداد دوشنبه 29 مهر بارش شهابی جباری را شاهد خواهید بود که عامل مزاحمی همچون نور ماه را با توجه به روزهای پایان ماه مبارک رمضان ندارد هر چند که نور شهرها و آلودگی هوای شهرهای بزرگ همچون تهران همواره عامل مزاحمی برای رصد شهابها در آسمان این شهرها است .

حدود 20شهاب در ساعت برای زمان اوج بارش جباری پیش بینی می شود که مقدار کمی است و شهابهای این بارش بجا مانده از دنباله دار هالی  هستند که سال 1365 خورشیدی به مجاورت خورشید رسید وتا 55 سال دیگر (از امسال)هیچکس قادربه مشاهده این دنباله دارمشهورنخواهد شد  بازگشت این جرم با پیش بینی ستاره شناس مشهور انگلیسی ادموند هالی صورت پذیرفته بود .کانون این بارش درکنارپای دو پیکر و بالای ستاره رجل الجبار است .

آسمان زندگیتان صاف و رصد موفقی را برایتان آرزومندیم

رديابي كهكشاني با استفاده از اشعه ايكس

 

 

 

با برگشت سيگنالهاي اشعه ايكس از يك انفجار سياه چاله عجيب،گواه بر اين است كه جرم آن حدود 10،000 برابر خورشيد است و جزو دسته اي از سياه چاله اي جديد ميباشد.
با تنظيم وقت و نظم بخشيدن اين انفجار ها توسط رصد خانه پرتو ايكس چاندراي ناسا (Nasa's Chandra X-RAY Observatory)،شيئي خلق ميكند كه مثال خوبي هنوز براي يك سياه چاله با جرم متوسط است.
دانشمندان با استفاده از مدارك محكم يك سياه چاله خيلي درخشان و پر نور كه حدود 10 مرتبه حجيم تر از خورشيد است تاييد كردند. آنها همچنين يك جرم بيش از حد بزرگ در سياه چاله با بزرگي بيليون ها خورشيد وجود دارد،در مركز كهكشان كشف كردند.
مدارك اخير اظهار دارد كه يك طبقه جديد از سياه چاله ها با جرم خيلي زياد يا متوسط در بين سياه چاله ها وجود دارد. جيفنگ ليو از دانشگاه ميشيگان و سرپرست يك گروه مكتشف ميگويد:
" اين موضوع براي بازبيني و بررسي جرم سياه چاله ها مهم است،زيرا يك جرم درخشان بين سياه چاله ها و سياه چاله هاي پر جرم در مركز كهكشانها اتصال ميدهند."

ليو و همكارانش از رصد خانه پرتو ايكس چاندرا براي رصد يك سياه چاله در جرم مسيه با شماره 74 (M74) استفاده كردند كه حدود 32 بيليون سال نوري از زمين فاصله دارد. آنها منشا اين مشاهدات قوي كه تقريبا با دوره اي از ناپايداري هست پيدا كردند كه در مشاهدات اشعه ايكس طي هر 2 ساعت معلوم شد.
اين سياه چاله همچنين به طرفي رانده ميشود كه آن را ماوراي پرتو ايكس مي نامند (ULXs). چون آنها 10 تا 1000 بار بيشتر از قدرت پرتو ايكس متشعشع ميشوند و همچنين 10 تا 1000 برابر از ستاره هاي نوتروني و سياه چاله هاي درخشان هم پر قدرت تر هستند. تعدادي از ستاره شناسان معتقدند كه اسرار اين ULX ها كه خيلي پر تشعشع نيز هستند در اين هست كه آنها جرم متوسط سياه چاله ها را دارند. ديگران نيز فكر ميكنند كه ULX ها نوعي سياه چاله اي هستند كه با قاعده و منظم و درخشان هستند،زيرا پرتو افشاني آنها به سوي زمين با سرعت خيلي خيلي بالايي هست.
اكتشافات چاندرا از ايستادگي بلند مدت نقطه ناپايداري پرتو ايكس در ULX و M74 است و يك استدلال پيوسته پرتو جت هست. رصد خانه هاي مستقل ديگر نيز در تيررس سياه چاله هايي با پرتو ايكس و با مشخص بودن جرم از 10 تا 10 ها ميليون بار از جرم منظومه ها هستند.
با اين شگرد رصد طي 2 ساعت ناپايداري ULX ها معلوم ميكند كه جرم حدود 10000 برابر خورشيد دارند. مركز فضايي مارشال وابسته به ناسا مديريت پروژه چاندرا را براي ماموريت هاي علمي ناسا در واشگتن بر عهده دارد.

منبع : groups.yahoo.com/group/nabegheha